|
|
Üsküp
Makedonca "Skopje" denilen Üsküp, Makedonya Cumhuriyeti'nin
baskentidir. Vardar nehrinin kiyisinda bulunan kentin nüfusu 1990 itibariyla
504 bindi. Ancak Bosna-Hersek'ten sonra Kosova'da meydana gelen kargasa
sirasinda sehir, çok büyük miktarda göç aldi.
Antik Skupi sehrinin yerinde, Illiryalilar tarafindan MÖ. 5'inci yüzyilin
sonunda kuruldugu belirtilen Üsküp, MÖ. 168 yilinda Romalilarin eline geçti.
MS. 395'de Bizans Imparatorlugu'nun payina düsen Üsküp, 8'inci yüzyilda yine
bir Türk imparatorlugu olan Avarlarla tanisti. Onlari 9'uncu yüzyilda bir
baska Türk devleti olan Bulgarlar izledi. 11'inci yüzyilda yeniden Bizans
imparatorlugu'nun yönetimine giren Üsküp, 14'üncü yüzyila gelindiginde
"Skopiye" adiyla Sirp kralliginin baskentligi görevini yapti.
Üsküp'ün Osmanli Imparatorlugu egemenligi altina girmesi ise 1389'da oldu.
Bu tarihten itibaren bir sancak merkezi yapilan Üsküp, Fatih Sultan Mehmet
tarafindan Rumeli Beylerbeyiligi'ne bagli eyalet merkezi yapildi. Osmanli
Imparatorlugu döneminde önemli bir yönetim ve ticaret merkeziydi. ancak,
Osmanli Devleti dönemine iliskin izlerin bir bölümü, özellikle 1963'te 2 bin
kisinin ölümüyle sonuçlanan büyük depremde yok oldu ki, Üsküp'ü modern bir
sehir görünümüne büründüren girisimler de bu tarihten sonra basladi. Sehire
demir-çelik, kimya, tekstil, gida sanayii fabrikalari kuruldu.
1683'te basarisizlikla sonuçlanan II. Viyana kusatmasindan sonra
Avusturyalilarin isgaline ugrayan sehir kalesi 1689'da General Piccolimini
tarafindan yiktirildi.1690 yilinda tekrar Osmanli topraklarina katilan
Üsküp, Osmanli Imparatorlugu Avrupa ve Balkan cografyasinda eski etkinligini
yitirdigi için yavas yavas önemini kaybetti. 1863'te Nisle birlestirilerek
vilayet merkezi yapilan Üsküp, 1869'da Iskodra'ya bagli bir vilayete
dönüstürüldü. 1881'de bir ara ayaklanan Arnavut milliyetçilerinin eline
geçen Üsküp, 1888 yilinda Kosova vilayetinin merkezi yapildi. Kosova Valisi
Mazhar Bey'in Üsküp'ü yeniden imar etmek içi Kosova vilayeti sinirlari
içinde gümrük vergisi uygulamasina geçmesi, halkin isyanina neden oldu.
kanli sokak çatismalari, Padisah V. Mehmed Resad'in 1911 yilinda Kosova
gezisine çikmasiyla durdu.
1912'de baslayan Birinci Balkan savasinda Sirplarin eline geçen Üsküp, o
tarihten itibaren Osmanli devleti egemenliginden çikti. 1915'te Bulgarlar
tarafindan Sirplardan alinan Üsküp, Birinci Dünya Savasi sonlarinda, Fransiz
birlikleri tarafindan Bulgarlardand alindi. Ikinci Dünya Savasi'nda Alman ve
Bulgarlar tarafindan isgal edilen sehir, 1944'de Partizanlar tarafindan geri
alinarak Yugoslavya bütünlügü içindeki yerini aldi. Tarih boyunca topraklari
Yunanlilar, Bulgarlar, Arnavutlar ve Sirplar arasinda pay edildigi için
tarihsel sinirlarinin bugün küçük bir parçasinda kalan Makedonya'nin
baskentligi görevini yürüten Üsküp, Yugoslavysa Federasyonu döneminde
tarihteki önemini koruyamadigi için varligini mütevazi bir sehir olarak
bugünlere kadar getirdi.http://www15.brinkster.com/makturkweb/uskup.html
|
|